Za dwa miesiące odbędą się w Polsce kolejne wybory samorządowe. Koalicja „Masz głos, masz wybór” zachęca do aktywizacji potencjalnych kandydatów i kandydatek na stanowiska radnych, wójtów, burmistrzów oraz prezydentów miast, a także do ich świadomego wyboru w dniu głosowania.

Kto może kandydować?
Możliwość skorzystania z biernego prawa wyborczego regulują samorządowe ustawy wyborcze, tj. Ordynacja wyborcza do rad gmin, powiatów i sejmików wojewó

dztw oraz ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza, prezydenta miasta. - Przyjmuje się, że kandydować do rady może każda osoba uprawniona do głosowania, czyli korzystająca z czynnego prawa wyborczego. Są to osoby, które w dniu głosowania ukończą 18 lat oraz stale zamieszkują na obszarze działania danej rady, co jest równoznaczne z wpisaniem ich do rejestru wyborców – mówi Dawid Sześciło, ekspert Fundacji Batorego. O mandat radnego gminy może ubiegać się także obywatel Unii Europejskiej, m.in. jeśli stale zamieszkuje na terenie danej gminy i jest wpisany do rejestru wyborców.

Prawa do głosowania nie mają osoby pozbawione praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądowym lub pozbawione praw wyborczych orzeczeniem Trybunału Stanu, a także ubezwłasnowolnione prawomocnym orzeczeniem sądowym.
Analogicznie zasady obowiązują w bezpośrednich wyborach na wójta, burmistrza lub prezydenta miasta – z jednym wyjątkiem: kandydaci i kandydatki w dniu głosowania muszą mieć ukończony 25. rok życia.

Samorządowe ustawy wyborcze przewidują też, że w szczególnych przypadkach niektóre osoby – choć mają prawo do głosowania – nie mają prawa kandydować. Są to osoby:

• karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego
• wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego,
• wobec których wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, na podstawie przepisów tzw. ustawy lustracyjnej